Banyak kesilapan Kimia sebenarnya berpunca daripada salah guna istilah. Dua perkataan kedengaran hampir sama, soalan menggunakan satu, dan jawapan memerlukan yang satu lagi.
Glosari ini memberi 17 istilah. Setiap satu ada maksud mudah, contoh kecil, perkataan yang sering dikelirukan dengannya dan pautan ke pelajaran.
Jambatan konsep Inggeris, Melayu dan Cina menunjukkan istilah yang sama dalam ketiga-tiga bahasa, dengan ayat contoh. Peperiksaan ditulis dalam bahasa Inggeris, jadi perkataan Inggeris sentiasa yang perlu ditulis dalam jawapan anda.
Jirim dan struktur
1. Unsur (element), sebatian (compound), campuran (mixture). Unsur mempunyai satu jenis atom, seperti oksigen. Sebatian mempunyai atom berbeza yang bercantum secara kimia, seperti air. Campuran mempunyai bahan yang tidak bercantum, seperti garam dalam air. Dikelirukan dengan: sebatian dan campuran. Gas hidrogen dan oksigen yang dicampur dalam balang ialah campuran. Bakar keduanya dan anda membentuk sebatian. Lihat atom, unsur dan isotop.
2. Atom, ion, molekul. Atom ialah unit terkecil sesuatu unsur. Ion ialah atom atau kumpulan yang bercas, seperti Na⁺. Molekul ialah kumpulan atom yang dicantumkan oleh ikatan kovalen, seperti H₂O. Dikelirukan dengan: molekul dan ion. NaCl bukan terdiri daripada molekul, ia ialah kekisi ion. Lihat ikatan dan struktur.
3. Jisim atom relatif (Ar) dan jisim formula relatif (Mr). Ar membandingkan satu atom dengan piawai rujukan, dan Mr menambah nilai Ar bagi seluruh formula. Bagi CO₂, Mr = 12 + 16 + 16 = 44. Dikelirukan dengan: Ar dan Mr. Ar untuk satu unsur, Mr untuk formula. Pelajari rutinnya dalam mengira jisim formula relatif.
4. Mol dan jisim. Mol ialah kuantiti bahan. Jisim ialah berapa beratnya dalam gram. 44 g CO₂ ialah 1 mol, tetapi 44 g H₂O ialah kira-kira 2.4 mol kerana Mr-nya 18. Dikelirukan dengan: “mol” sebagai jisim. Lihat menukar jisim kepada kuantiti.
Larutan dan asid
5. Kepekatan (concentration). Ia menunjukkan berapa banyak zat terlarut dalam satu isi padu larutan, seperti mol/dm³ atau g/dm³. 0.50 mol dalam 2.0 dm³ ialah 0.25 mol/dm³. Dikelirukan dengan: kepekatan dengan kuantiti. Kuantiti ialah mol, kepekatan ialah mol per isi padu. Lihat isi padu larutan dan kepekatan.
6. Zat terlarut, pelarut, larutan. Zat terlarut larut dalam pelarut, dan bersama-sama ia membentuk larutan. Dalam air garam, garam ialah zat terlarut dan air ialah pelarut. Dikelirukan dengan: melarut dan melebur. Gula dalam teh melarut, manakala mentega dalam kuali melebur. Lihat model zarah.
7. Pekat dan kuat. Pekat menerangkan banyak asid dalam larutan. Kuat menerangkan asid yang mengion hampir sepenuhnya dalam air. Dikelirukan dengan: menganggap kedua-dua perkataan sama. Larutan cair asid kuat dan larutan pekat asid lemah kedua-duanya boleh wujud. Lihat keasidan dan zarah.
8. Asid, bes, alkali. Asid memberi ion H⁺ dalam air. Bes meneutralkan asid. Alkali ialah bes yang larut dalam air. Dikelirukan dengan: bes dan alkali. Kuprum oksida ialah bes tetapi bukan alkali, kerana ia tidak larut. Lihat mengelaskan larutan.
Tindak balas dan perubahan
9. Pengoksidaan dan penurunan (oxidation, reduction). Pengoksidaan ialah penerimaan oksigen atau kehilangan elektron, dan penurunan ialah kehilangan oksigen atau penerimaan elektron. Keduanya berlaku serentak, itulah sebabnya perkataan “redoks” wujud. Semak takrif mana yang dijangka sukatan anda. Dikelirukan dengan: tidak pasti yang mana kehilangan dan yang mana menerima. Lihat menyusun logam daripada penyesaran.
10. Elektrolit dan elektrod. Elektrolit ialah cecair atau larutan yang mengalirkan arus kerana ion bergerak. Elektrod ialah konduktor pepejal yang membawa arus masuk dan keluar. Dikelirukan dengan: menganggap keduanya satu objek. Lihat penaakulan elektrolisis.
11. Eksotermik dan endotermik. Perubahan eksotermik membebaskan tenaga, dan persekitaran menjadi panas. Perubahan endotermik menyerap tenaga, dan persekitaran menjadi sejuk. Dikelirukan dengan: arah aliran haba, iaitu tenaga masuk atau keluar. Fikirkan tindak balas dan persekitarannya secara berasingan. Lihat perubahan tenaga.
12. Kadar dan hasil (rate, yield). Kadar ialah seberapa laju hasil terbentuk. Hasil ialah jumlah hasil yang terbentuk secara keseluruhan. Dikelirukan dengan: menyamakan laju dengan hasil yang tinggi. Mangkin boleh menjadikan tindak balas lebih laju tanpa mengubah jumlah akhir. Lihat mengekstrak kadar dan peratusan hasil.
13. Tindak balas berbalik dan keseimbangan dinamik. Tindak balas berbalik boleh berlaku ke dua arah. Pada keseimbangan, tindak balas ke hadapan dan ke belakang berterusan pada kadar yang sama, jadi kuantiti kekal stabil. Dikelirukan dengan: “tindak balas sudah berhenti”. Ia tidak berhenti, ia seimbang. Lihat keadaan dinamik.
Kimia organik dan analisis
14. Tepu dan tak tepu (saturated, unsaturated). Molekul tepu hanya mempunyai ikatan tunggal karbon-karbon, seperti etana. Molekul tak tepu mempunyai sekurang-kurangnya satu ikatan ganda dua, seperti etena. Dikelirukan dengan: larutan tepu. Perkataan itu bermaksud perkara berbeza dalam kedua-dua topik. Lihat struktur tepu dan tak tepu.
15. Siri homolog dan isomer. Siri homolog ialah keluarga dengan kumpulan berfungsi yang sama dan corak dalam formula. Isomer mempunyai formula molekul yang sama tetapi struktur berbeza. Dikelirukan dengan: keluarga yang sama dan formula yang sama. Lihat keluarga berbanding isomer.
16. Baki (residue) dan hasil turasan (filtrate). Selepas penurasan, baki tinggal pada kertas turas dan hasil turasan melalui kertas itu. Dikelirukan dengan: bahagian mana yang membawa bahan terlarut. Zat terlarut yang larut melalui bersama hasil turasan. Lihat memilih kaedah pemisahan.
17. Pemerhatian dan inferens (observation, inference). Pemerhatian ialah apa yang anda lihat, dengar atau ukur. Inferens ialah apa yang anda simpulkan daripadanya. “Gas mengeruhkan air kapur” ialah pemerhatian, dan “gas itu karbon dioksida” ialah inferens. Dikelirukan dengan: menulis bahan yang disimpulkan seolah-olah ia dilihat. Lihat pemerhatian berbanding identiti yang disimpulkan.
Cara menggunakan glosari ini
Pilih tiga pasangan seminggu. Bagi setiap satu, tutup halaman dan tulis satu ayat anda sendiri yang tidak boleh menggunakan perkataan satu lagi.
Jika sesuatu pasangan terus kembali dalam log kesilapan anda, tambahkannya ke log kesilapan dengan tarikh ujian semula. Panduan pembelajaran Kimia menunjukkan di mana setiap istilah berada dalam peta topik.
Jika pasangan istilah yang sama terus tersilap, tuisyen Kimia dalam talian satu dengan satu boleh membantu. Guru yang ditugaskan meminta anda mentakrif istilah itu dan menggunakannya dalam contoh baharu, jadi cepat nampak sama ada anda faham idea itu atau hanya hafal perkataannya.