Untuk menilai model alam sekitar, anda ambil dakwaan tentang sumber dan pengeluaran, uji dengan jadual bukti, dan tentukan setakat mana ia benar. Baca seluruh jadual dahulu, kemudian buat penilaian. Pelajaran ini sebahagian daripada modul pembangunan, penduduk dan alam sekitar.
Bagaimana menilai model langkah demi langkah?
- Nyatakan dakwaan dengan perkataan sendiri.
- Semak bukti merentas seluruh julat, bukan hanya baris awal.
- Kira satu ukuran berguna, seperti tangkapan bagi setiap bot.
- Katakan di mana model benar dan di mana tidak.
- Namakan apa yang tidak dapat ditunjukkan bukti, seperti tempat lain atau tempoh lebih panjang.
Contoh berlangkah
Tasik Ordin ialah tasik rekaan. Satu dakwaan berkata: “Menambah lebih banyak bot penangkap ikan sentiasa menambah jumlah tangkapan.”
| Bot | Jumlah tangkapan (tan setahun) |
|---|---|
| 10 | 100 |
| 20 | 180 |
| 30 | 220 |
| 40 | 200 |
Jumlah tangkapan naik daripada 10 hingga 30 bot (100, 180, 220), kemudian jatuh kepada 200 pada 40 bot. Jadi dakwaan gagal selepas 30 bot.
Tangkapan bagi setiap bot ialah jumlah tangkapan dibahagi bilangan bot: 100 ÷ 10 = 10, 180 ÷ 20 = 9, 220 ÷ 30 ≈ 7.3 dan 200 ÷ 40 = 5 tan. Ia menurun pada setiap langkah, jadi setiap bot tambahan menyumbang kurang.
Tangkapan tambahan bagi setiap sepuluh bot ditambah: +80, +40, kemudian −20 tan.
Penilaian: “Dakwaan hanya benar sehingga kira-kira 30 bot. Selepas itu, bot tambahan mengurangkan jumlah tangkapan, yang mencadangkan stok ikan digunakan lebih cepat daripada pemulihannya. Jadual meliputi satu tasik dan tidak menunjukkan bilangan ikan atau masa, jadi bukti tambahan diperlukan untuk menerangkan sebabnya.”
Perhatikan bahasa berhati-hati: “mencadangkan”, bukan “membuktikan”.
Kesilapan yang perlu diawasi
Jawapan yang silap: “Model itu betul, kerana tangkapan naik daripada 100 kepada 180 kepada 220.”
Ia berhenti membaca pada baris ketiga dan mengabaikan penurunan kepada 200.
Pembetulannya ialah membaca seluruh jadual dan menyemak aliran pada setiap langkah. Model boleh betul dalam satu julat dan salah dalam julat lain, dan jawapan yang baik menyatakan tepat di mana ia berubah.
Semak kendiri
1. Di Tasik Ordin, 50 bot akan menangkap 150 tan. Cari tangkapan bagi setiap bot.
Lihat jawapan
150 ÷ 50 = 3 tan setiap bot. Ia menyambung aliran menurun (5 pada 40 bot).
2. Namakan satu bukti tambahan yang membantu menerangkan mengapa tangkapan jatuh selepas 30 bot.
Lihat jawapan
Contohnya: bilangan ikan dalam tasik dari semasa ke semasa, atau seberapa cepat stok ikan menggantikan dirinya setiap tahun. Kedua-duanya menunjukkan sama ada stok semakin habis.
3. Adakah jadual Tasik Ordin membuktikan corak sama akan berlaku di tasik lain? Berikan satu sebab.
Lihat jawapan
Tidak. Ia menunjukkan satu tasik. Tasik lain mungkin mempunyai stok ikan, kadar pemulihan atau kaedah menangkap yang berbeza, jadi bukti tambahan diperlukan.
Ke mana selepas ini
Seterusnya, kenal pasti butiran pengagihan yang tiada. Jika anda berminat dengan tindak balas kerajaan, kewangan awam dan instrumen ekonomi menerangkan alat seperti cukai dan peraturan. Alat tafsiran nisbah membantu mengira angka bagi setiap unit.
Jika anda boleh mengira ukuran tetapi sukar menulis ayat penilaian, guru kami boleh melatih anda menulis penilaian itu dalam tuisyen Ekonomi dalam talian satu dengan satu.