Apabila perniagaan menjual atau melupuskan aset bukan semasa, ia mengeluarkan kedua-dua kos dan susut nilai terkumpul daripada buku, merekod hasil jualan dan mencari untung atau rugi pelupusan. Akaun pelupusan melakukan semua ini dalam satu akaun lejar.
Pelajari susut nilai dengan kedua-dua kaedah dahulu, kerana angka susut nilai terkumpul datang dari situ. Pelajaran ini sebahagian daripada modul susut nilai dan pelupusan aset.
Apakah yang masuk ke dalam akaun pelupusan?
Akaun pelupusan ialah akaun lejar sementara. Anggaplah ia tempat mengumpul empat perkara tentang aset yang dikeluarkan.
- Pindahkan kos. Debit akaun pelupusan, kredit akaun aset.
- Pindahkan susut nilai terkumpul. Debit akaun susut nilai terkumpul, kredit akaun pelupusan.
- Rekod hasil jualan. Debit bank (atau akaun pembeli jika dijual secara kredit), kredit akaun pelupusan.
- Cari angka pengimbang. Bezanya ialah untung atau rugi pelupusan, dibawa ke penyata pendapatan.
Selepas langkah 1 dan 2, aset dan susut nilai terkumpulnya sudah dikosongkan. Hanya amaun bawaan yang tinggal dalam akaun pelupusan, untuk dibandingkan dengan hasil jualan.
Contoh berlangkah
Penghantaran Haji Roslan membeli sebuah van pada harga RM 30,000 dan menyusut nilainya pada 20% setahun atas kos, tanpa nilai baki. Van dijual pada akhir Tahun 3, selepas susut nilai Tahun 3 dicaj, pada harga RM 13,500 tunai.
Langkah 1, susut nilai terkumpul: 30,000 × 20% = RM 6,000 setahun. Selepas 3 tahun, 6,000 × 3 = RM 18,000.
Langkah 2, amaun bawaan semasa pelupusan: 30,000 − 18,000 = RM 12,000.
Langkah 3, tiga pemindahan dan angka pengimbang:
Akaun pelupusan
| Debit | RM | Kredit | RM |
|---|---|---|---|
| Van (kos) | 30,000 | Susut nilai terkumpul, van | 18,000 |
| Untung atas pelupusan (ke penyata pendapatan) | 1,500 | Bank (hasil jualan) | 13,500 |
| 31,500 | 31,500 |
Langkah 4, semak keseimbangan: sisi debit 30,000 + 1,500 = 31,500. Sisi kredit 18,000 + 13,500 = 31,500. Kedua-dua sisi sepadan.
Langkah 5, semakan kedua bagi untung: hasil jualan 13,500 tolak amaun bawaan 12,000 = untung RM 1,500. Angka pengimbang dan perbandingan amaun bawaan memberi jawapan yang sama, itulah semakannya.
Catatan lejar yang lain:
| Akaun | Catatan | RM |
|---|---|---|
| Van (kos) | Kredit, pindah ke pelupusan | 30,000 |
| Susut nilai terkumpul, van | Debit, pindah ke pelupusan | 18,000 |
| Bank | Debit, hasil jualan diterima | 13,500 |
Selepas catatan ini, van dan susut nilai terkumpulnya tiada baki, dan untung RM 1,500 ditambah dalam penyata pendapatan.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah meninggalkan susut nilai terkumpul daripada akaun pelupusan dan membandingkan hasil jualan dengan kos.
Jawapan yang salah: hasil jualan 13,500 − kos 30,000 = rugi RM 16,500.
Jawapan ini lupa bahawa RM 18,000 sudah dicaj sebagai perbelanjaan pada tahun-tahun lalu. Membandingkan hasil jualan dengan kos mengira susut nilai itu dua kali.
Pembetulannya ialah membandingkan hasil jualan dengan amaun bawaan, iaitu kos tolak susut nilai terkumpul. Kesilapan berkaitan ialah membiarkan akaun susut nilai terkumpul terbuka selepas jualan, jadi ia masih menunjukkan baki untuk van yang sudah tiada. Sentiasa kosongkannya melalui akaun pelupusan.
Semak sendiri
Cuba soalan ini di atas kertas, kemudian buka jawapan.
1. Sebuah mesin berharga RM 20,000. Susut nilai terkumpul ialah RM 12,000. Ia dijual pada harga RM 6,000. Cari untung atau rugi pelupusan.
Tunjukkan jawapan
Amaun bawaan = 20,000 − 12,000 = RM 8,000. Hasil jualan 6,000 lebih rendah, jadi hasilnya rugi RM 2,000. Semakan pada akaun pelupusan: debit 20,000, kredit 12,000 + 6,000 = 18,000, jadi rugi 2,000 di sisi kredit mengimbanginya.
2. Peralatan berharga RM 15,000 dengan susut nilai terkumpul RM 9,000. Ia dijual pada harga RM 6,000. Apakah hasilnya?
Tunjukkan jawapan
Amaun bawaan = 15,000 − 9,000 = RM 6,000. Hasil jualan sama dengan amaun bawaan, jadi tiada untung dan tiada rugi. Akaun pelupusan mempunyai debit 15,000 dan kredit 9,000 + 6,000 = 15,000.
3. Sediakan akaun pelupusan bagi peralatan yang berharga RM 8,000, dengan susut nilai terkumpul RM 5,000, dijual pada harga RM 4,200 ke dalam bank.
Tunjukkan jawapan
Amaun bawaan = 8,000 − 5,000 = RM 3,000. Hasil jualan 4,200 − 3,000 = untung RM 1,200.
Sisi debit: peralatan 8,000 dan untung atas pelupusan 1,200, jumlah 9,200. Sisi kredit: susut nilai terkumpul 5,000 dan bank 4,200, jumlah 9,200.
Ke mana selepas ini?
Akaun pelupusan memberi untung atau rugi, tetapi ia bukan angka yang sama dengan wang tunai yang diterima. Perbezaan itu ialah topik hasil jualan dan untung atas pelupusan.
Untuk menguji keseluruhan modul, gunakan set latihan susut nilai dan pelupusan. Alat latihan catatan dua kali dan lejar membolehkan anda mencatat setiap pemindahan dan melihat lejar dikemas kini.
Jika anda boleh mengikut jawapan contoh tetapi tidak dapat bermula daripada kertas kosong, anda biasanya perlu melatih urutan catatan. Guru kami melatihnya bersama anda dalam tuisyen Perakaunan dalam talian satu dengan satu.