Akaun terimaan dan bayaran (receipts and payments account) ialah ringkasan buku tunai: ia menunjukkan setiap terimaan dan bayaran tunai dan bank dalam setahun. Akaun pendapatan dan perbelanjaan (income and expenditure account) ialah pasangan penyata pendapatan bagi kelab: ia memadankan pendapatan dan perbelanjaan dengan tahun itu dan berakhir dengan lebihan atau defisit. Soalan peperiksaan memberi anda yang pertama dan meminta yang kedua.
Kemahiran ini membuka modul kelab dan persatuan kerana setiap pelajaran seterusnya bergantung pada pengetahuan tentang penyata mana yang memuatkan sesuatu angka.
Apakah beza sebenar antara keduanya?
Akaun terimaan dan bayaran ialah rekod pergerakan wang. Ia merangkumi bayaran modal serta baki tunai awal dan akhir. Ia tidak melaraskan jumlah terhutang atau dibayar lebih awal.
Akaun pendapatan dan perbelanjaan ialah ukuran prestasi. Ia hanya merangkumi item hasil yang milik tahun itu, selepas pelarasan akruan dan bayaran terdahulu, dan ia menambah susut nilai. Ia mengecualikan pembelian modal dan baki tunai.
Bagaimana menukar yang satu kepada yang lain?
- Keluarkan baki awal dan akhir. Ia bukan pendapatan atau perbelanjaan.
- Keluarkan item modal, seperti pembelian peralatan. Ia masuk ke penyata kedudukan kewangan.
- Kekalkan terimaan hasil sebagai pendapatan dan bayaran hasil sebagai perbelanjaan.
- Laraskan untuk tahun itu menggunakan akruan, bayaran terdahulu, dan langganan tertunggak atau dibayar awal (pelajaran seterusnya merangkumi perkara ini).
- Tambah susut nilai aset kelab sebagai perbelanjaan.
- Tolak jumlah perbelanjaan daripada jumlah pendapatan untuk mendapat lebihan atau defisit.
Contoh berlangkah
Kelab Berbasikal Sunrise memberikan akaun terimaan dan bayaran ini untuk tahun berakhir 31 Disember 2025. Tiada akruan, bayaran terdahulu atau susut nilai yang perlu dipertimbangkan.
| Terimaan | RM | Bayaran | RM |
|---|---|---|---|
| Tunai awal | 2,400 | Sewa | 2,100 |
| Langganan | 5,200 | Bekalan makanan ringan | 900 |
| Derma | 800 | Peralatan dibeli | 1,500 |
| Jualan makanan ringan | 1,300 | Insurans | 600 |
| Tunai akhir | 4,600 | ||
| Jumlah | 9,700 | Jumlah | 9,700 |
Langkah 1, semak akaun: terimaan 7,300 campur tunai awal 2,400 ialah 9,700. Bayaran 5,100 campur tunai akhir 4,600 ialah 9,700. Akaun seimbang.
Langkah 2, keluarkan baki: tunai awal 2,400 dan tunai akhir 4,600 dikeluarkan.
Langkah 3, keluarkan item modal: peralatan 1,500 dikeluarkan.
Langkah 4, bina akaun:
| Pendapatan | RM |
|---|---|
| Langganan | 5,200 |
| Derma | 800 |
| Jualan makanan ringan | 1,300 |
| Jumlah pendapatan | 7,300 |
| Perbelanjaan | RM |
|---|---|
| Sewa | 2,100 |
| Bekalan makanan ringan | 900 |
| Insurans | 600 |
| Jumlah perbelanjaan | 3,600 |
Lebihan ialah 7,300 − 3,600 = RM3,700.
Semakan: tunai naik 4,600 − 2,400 = 2,200. Lebihan 3,700 tolak peralatan yang dibeli 1,500 juga memberi 2,200.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah menyalin setiap bayaran, termasuk peralatan.
Jawapan yang salah: Pendapatan 7,300, perbelanjaan 2,100 + 900 + 1,500 + 600 = 5,100, lebihan 2,200.
Pelajar akhirnya mendapat perubahan tunai, yang bukan lebihan.
Pembetulannya ialah bertanya bagi setiap baris: “Adakah ini item hasil yang milik tahun ini?” Peralatan ialah modal, jadi ia bukan perbelanjaan. Jika lebihan anda sama tepat dengan pergerakan tunai, semak sama ada anda hanya menyalin buku tunai.
Semak diri anda
Cuba soalan ini, kemudian buka setiap jawapan.
1. Sebuah kelab membayar RM900 untuk projektor dan RM400 untuk sewa dewan, dan menerima derma RM250. Baki bank awalnya ialah RM1,100. Antara empat angka ini, yang manakah muncul dalam akaun pendapatan dan perbelanjaan?
Lihat jawapan
Hanya sewa dewan (perbelanjaan RM400) dan derma (pendapatan RM250). Projektor ialah modal dan baki awal bukan pendapatan atau perbelanjaan.
2. Akaun terimaan dan bayaran mempunyai tunai awal RM600, terimaan RM2,500 dan bayaran RM1,900. Cari tunai akhir.
Lihat jawapan
600 + 2,500 − 1,900 = RM1,200.
3. Dalam setahun, sebuah kelab menerima langganan RM4,000, membayar perbelanjaan RM2,500 dan membeli peralatan RM600. Tiada perkara lain berlaku dan tiada pelarasan. Cari lebihan dan pertambahan tunai.
Lihat jawapan
Lebihan: 4,000 − 2,500 = RM1,500. Pertambahan tunai: 4,000 − 2,500 − 600 = RM900. Perbezaannya ialah peralatan RM600.
Langkah seterusnya
Seterusnya, pelajari cara melaraskan langganan kepada tempoh yang betul, iaitu pelarasan pertama yang diperlukan oleh kebanyakan soalan kelab. Pelatih double-entry dan lejar membolehkan anda berlatih mengepos sebelum membina penyata, dan set latihan mencampurkan semuanya.
Sesetengah pelajar boleh membina penyata dengan betul selepas diberitahu apa yang perlu dikeluarkan, tetapi tidak dapat memutuskannya sendiri. Dalam tuisyen Accounting dalam talian secara satu dengan satu, guru boleh melatih anda membuat keputusan itu sendiri.