Setiap item perniagaan ialah aset, liabiliti atau modal. Aset dimiliki, liabiliti terhutang kepada pihak luar, dan modal ialah pelaburan dan tuntutan pemilik sendiri. Kebanyakan kesilapan berlaku apabila pelajar keliru tentang siapa yang memiliki tuntutan itu.
Pelajaran ini bersambung daripada persamaan perakaunan melalui transaksi dan sebahagian daripada model perakaunan dan transaksi.
Bagaimana menentukan kumpulan sesuatu item?
Tanya tiga soalan pendek mengikut turutan. Pertama: adakah perniagaan memilikinya, atau akan menerima wang atau sesuatu yang bernilai daripadanya? Jika ya, ia aset.
Kedua: adakah perniagaan berhutang kepada pihak luar? Jika ya, ia liabiliti.
Ketiga: adakah ia wang pemilik sendiri yang dimasukkan ke dalam perniagaan? Jika ya, ia modal.
Aset boleh berupa wang (bank, tunai), jumlah yang terhutang kepada perniagaan (penghutang), atau barang yang digunakan bertahun-tahun (premis, peralatan). Liabiliti termasuk hutang kepada pembekal (pemiutang), pinjaman dan overdraf. Namanya berbeza, tetapi tiga soalan itu sama.
Contoh berlangkah
Lim’s Laundry Service mempunyai item berikut pada 31 Mac. Semua jumlah dalam RM.
| Item | Jumlah | Kumpulan |
|---|---|---|
| Premis | 120,000 | Aset |
| Mesin basuh | 30,000 | Aset |
| Sabun pencuci dalam stor | 2,300 | Aset (stok) |
| Jumlah terhutang oleh pelanggan | 4,200 | Aset (penghutang) |
| Baki bank | 9,800 | Aset |
| Tunai dalam laci | 1,500 | Aset |
| Pinjaman bank | 40,000 | Liabiliti |
| Jumlah terhutang kepada pembekal | 6,500 | Liabiliti (pemiutang) |
Langkah 1, jumlahkan aset: 120,000 + 30,000 = 150,000. Tambah 2,300 menjadi 152,300. Tambah 4,200 menjadi 156,500. Tambah 9,800 menjadi 166,300. Tambah 1,500 menjadi 167,800.
Langkah 2, jumlahkan liabiliti: 40,000 + 6,500 = 46,500.
Langkah 3, cari modal daripada persamaan: Modal = Aset − Liabiliti = 167,800 − 46,500 = 121,300.
Langkah 4, semak: 121,300 + 46,500 = 167,800, sama dengan aset.
Modal dicari terakhir kerana ia baki untuk pemilik selepas pihak luar dibayar.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan yang mudah berlaku ialah menganggap pinjaman bank sebagai modal, kerana “wang itu dimasukkan ke dalam perniagaan”.
Kerja yang salah: liabiliti hanya 6,500, jadi modal ialah 167,800 − 6,500 = 161,300.
Semak: 161,300 + 6,500 = 167,800. Persamaan masih seimbang, tetapi pengelasannya salah.
Keseimbangan tidak membuktikan kumpulan itu betul. Pinjaman mesti dibayar balik, dan bank bukan pemilik, jadi ia liabiliti 40,000 dan modal ialah 121,300. Ujian yang berguna: “Jika perniagaan ditutup, adakah pihak ini dibayar dahulu sebagai pemiutang, atau ia baki untuk pemilik?”
Semak diri anda
1. Kelaskan setiap satu: (a) sewa terhutang kepada tuan tanah, RM900; (b) pelanggan yang berhutang RM1,200 kepada perniagaan; (c) simpanan pemilik sendiri yang dimasukkan ke dalam perniagaan, RM8,000.
Lihat jawapan
(a) Liabiliti (pemiutang): perniagaan berhutang. (b) Aset (penghutang): perniagaan akan menerima wang. (c) Modal: pelaburan pemilik sendiri.
2. Sebuah perniagaan mempunyai aset RM18,000 dan liabiliti RM7,500. Cari modal.
Lihat jawapan
Modal = 18,000 − 7,500 = RM10,500. Semak: 10,500 + 7,500 = 18,000.
3. Akaun bank perniagaan terlebih keluar (overdraf) sebanyak RM2,000. Adakah ia aset atau liabiliti?
Lihat jawapan
Ia liabiliti, kerana perniagaan berhutang wang itu kepada bank.
Langkah seterusnya
Seterusnya, lihat mengapa perbelanjaan peribadi pemilik mesti diasingkan dalam memisahkan transaksi perniagaan daripada perbelanjaan peribadi. Cuba pengelasan anda dalam pelatih lejar dan catatan dwi, kemudian gunakan set latihan modul.
Ada pelajar yang mengelas dengan betul dalam senarai tetapi tersilap apabila soalan menyebut “pinjaman daripada saudara” atau “kereta pemilik”. Guru kami melatih anda mengesan perbezaan ini dalam tuisyen Perakaunan dalam talian secara satu dengan satu.