Sebelum menggunakan angka sebagai bukti, tanya lima soalan: bila, siapa atau apa, dibandingkan dengan apa, dalam unit apa, dan ditakrifkan bagaimana? Jawapan yang tiada tidak menjadikan angka itu palsu, tetapi ia mengehadkan apa yang boleh disokongnya.
Dakwaan berangka muncul dalam sumber dan kredibiliti dan kembali apabila anda bekerja dengan carta dan jadual. Pelajaran ini menyambung memisahkan kepakaran daripada persetujuan. Bandar dan angka di bawah direka untuk latihan.
Maklumat apa yang perlu ada bersama sesuatu angka?
Angka kosong seperti “6,000” hanyalah permulaan. Fakta di sekelilingnya menentukan apa yang boleh ditunjukkannya.
- Tarikh: tahun atau tempoh yang digambarkan, dan bila diterbitkan.
- Populasi atau asas: siapa atau apa yang dikira.
- Perbandingan: apa yang diukur berbanding, seperti tahun sebelumnya.
- Unit: orang, ringgit, per 1,000, peratus.
- Takrifan: apa yang dikira sebagai “penumpang”, “lawatan” atau “pengguna”.
Cara menyemak dakwaan berangka, langkah demi langkah
- Salin dakwaan dan angkanya seperti yang diberi.
- Cari tarikh dan asas. Jika kedua-duanya tiada, tandakan sebagai tiada.
- Kenal pasti perbandingan. Adakah ia bilangan, bahagian atau perubahan?
- Kira semula satu angka utama, jika kedua-dua angka mentah diberi.
- Tulis apa yang boleh dan tidak boleh disokong oleh angka itu.
Contoh berlangkah (angka rekaan)
Dakwaan dalam risalah kempen: “Berbasikal di Rivermouth meningkat 50% sejak 2015, jadi berbasikal kini jauh lebih popular.”
Langkah 1, salin. “Naik 50% sejak 2015.”
Langkah 2, tarikh dan asas. Jadual sumber risalah memberi 2015: 4,000 penunggang basikal; 2023: 6,000 penunggang basikal. Ia juga memberi jumlah penumpang di bandar itu: 100,000 pada 2015 dan 150,000 pada 2023.
Langkah 3, perbandingan. Angka 50% menerangkan perubahan dalam bilangan.
Langkah 4, kira semula.
- Perubahan bilangan: (6,000 − 4,000) ÷ 4,000 = 2,000 ÷ 4,000 = 0.5, iaitu 50%. Aritmetiknya betul.
- Bahagian pada 2015: 4,000 ÷ 100,000 = 4%.
- Bahagian pada 2023: 6,000 ÷ 150,000 = 4%.
Langkah 5, rumuskan. Bilangan penunggang basikal naik 50%, tetapi bilangan penumpang juga naik 50%, jadi bahagian kekal 4%. Angka itu menyokong “lebih ramai orang berbasikal”. Ia tidak menyokong “berbasikal lebih popular” jika popular bermaksud bahagian penumpang.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Kesilapan lazim ialah membaca kenaikan bilangan sebagai kenaikan kadar atau bahagian.
Kesimpulan yang salah: “Berbasikal naik daripada 4,000 kepada 6,000, jadi bahagian penunggang basikal pasti naik juga.”
Pelajar mengabaikan bahawa asas, 100,000 penumpang, membesar dengan kadar yang sama.
Pembetulannya ialah bertanya “daripada berapa?” setiap kali bilangan digunakan untuk mendakwa populariti, kejayaan atau risiko. Apabila asas tiada, nyatakan dan elakkan kesimpulan tentang bahagian.
Semak kendiri
1. Tinjauan 2009 berkata “30% isi rumah mempunyai komputer”. Sebuah artikel yang diterbitkan tahun ini menggunakannya untuk menerangkan isi rumah hari ini. Apa masalahnya?
Lihat jawapan
Tarikh. Angka itu menggambarkan 2009 dan tidak boleh menyokong kenyataan tentang masa kini. Anda akan mencari sumber yang lebih baharu atau mengehadkan dakwaan kepada masa lalu.
2. Kedai A menjual 80 telefon kepada 400 pelanggan. Kedai B menjual 90 telefon kepada 600 pelanggan. Kedai mana mempunyai bahagian pelanggan membeli telefon yang lebih tinggi?
Lihat jawapan
Kedai A: 80 ÷ 400 = 20%. Kedai B: 90 ÷ 600 = 15%. Kedai B menjual lebih banyak telefon, tetapi Kedai A mempunyai bahagian yang lebih tinggi.
3. Laporan berkata “lawatan ke taman meningkat dua kali ganda”. Apakah dua takrifan yang mungkin perlu disemak?
Lihat jawapan
Apa yang dikira sebagai “lawatan” (setiap kemasukan, atau setiap orang sekali sehari) dan tempoh yang dibandingkan (seminggu, setahun, bulan cuti). Takrifan berbeza boleh mengubah hasilnya.
Ke mana selepas ini?
Apabila konteks tidak ditemui, anda tetap perlu menulis sesuatu yang berguna. Pelajaran seterusnya, merekod ketidakpastian apabila bukti tidak dapat disahkan, menunjukkan caranya. Selepas itu, cuba set latihan sumber dan kredibiliti.
Jika peratusan dan asas memperlahankan anda, guru dalam tuisyen Global Perspectives dalam talian satu dengan satu boleh menerangkannya langkah demi langkah menggunakan contoh yang bukan sebahagian daripada kerja yang dinilai.