Untuk mentafsir set data, baca apa yang diukur oleh setiap lajur, cari perbezaan yang diperlukan, kira dengan betul, kemudian terangkan dalam satu ayat yang tepat. Soalan peperiksaan membekalkan angka, jadi markah datang daripada ketepatan dan perkataan anda.
Pelajaran ini membina daripada pengasingan arah aliran daripada atribusi.
Apa yang perlu disemak sebelum mengira?
Lihat tajuk, unit dan tahun dahulu. Pelepasan mungkin dalam juta tan karbon dioksida, dan suhu dalam °C. Kemudian semak sama ada jadual memberikan jumlah, nilai setiap orang, atau kedua-duanya.
Lajur yang salah lebih kerap menyebabkan jawapan salah berbanding aritmetik. Garis bawah lajur yang akan anda gunakan sebelum bermula.
Bagaimana mengira dan memerihalkan perubahan?
- Perubahan mutlak: nilai akhir tolak nilai permulaan.
- Peratus perubahan: perubahan mutlak ÷ nilai permulaan × 100.
- Nilai setiap orang: jumlah ÷ penduduk, dengan unit yang konsisten.
- Ayat: nyatakan pemboleh ubah, tempoh, nilai permulaan dan akhir, serta saiz perubahan.
Contoh berlangkah
Data direka untuk latihan, bagi sebuah negara khayalan.
| Tahun | Pelepasan (juta tan CO₂) | Penduduk (juta) |
|---|---|---|
| 2000 | 400 | 20 |
| 2010 | 460 | 22 |
| 2020 | 506 | 25 |
Jumlah perubahan 2000 hingga 2020: 506 − 400 = 106 juta tan.
Peratus perubahan: 106 ÷ 400 = 0.265, jadi 26.5%.
Setiap orang pada 2000: 400 ÷ 20 = 20 tan. Setiap orang pada 2020: 506 ÷ 25 = 20.24 tan.
Perubahan setiap orang: 0.24 ÷ 20 = 0.012, jadi 1.2%.
Ayat: “Jumlah pelepasan meningkat 26.5% antara 2000 dan 2020, tetapi pelepasan setiap orang hanya meningkat 1.2%, kerana penduduk bertambah 25%.” Semakan penduduk: 5 ÷ 20 = 0.25. Ini menerangkan sebahagian besar kenaikan jumlah.
Kesilapan yang perlu diawasi
Jawapan yang salah: “Pelepasan meningkat 15% dari 2000 ke 2010, kemudian 10% dari 2010 ke 2020, jadi ia meningkat 25% keseluruhannya.”
Kedua-dua peratus menggunakan nilai permulaan yang berbeza, iaitu 400 dan 460.
Semak dua tempoh itu: 60 ÷ 400 = 15% dan 46 ÷ 460 = 10%.
Kedua-duanya betul secara berasingan. Perubahan keseluruhan bermula daripada 400 kepada 506, iaitu 26.5%, bukan 25%. Menambah peratus menghilangkan kesan asas yang berubah.
Semak sendiri
1. Pelepasan meningkat daripada 300 kepada 330 juta tan. Kira peratus perubahan.
Tunjuk jawapan
330 − 300 = 30. Kemudian 30 ÷ 300 = 0.1, jadi 10%.
2. Pelepasan jatuh daripada 500 kepada 450 juta tan. Kira peratus perubahan.
Tunjuk jawapan
450 − 500 = −50. Kemudian 50 ÷ 500 = 0.1, jadi penurunan 10%. Nyatakan arah dengan perkataan.
3. Sebuah negara melepaskan 150 juta tan dengan penduduk 10 juta. Cari pelepasan setiap orang.
Tunjuk jawapan
150 ÷ 10 = 15 tan setiap orang. Semakan: 15 × 10 = 150.
Ke mana selepas ini?
Setelah pengiraan mantap, baca bagaimana kesan rumah hijau diterangkan sebagai mekanisme. Cuba data kecil anda sendiri dalam penjelajah statistik dan taburan.
Ramai pelajar mengira dengan betul tetapi tidak menulis tempoh atau unit dalam ayat. Guru dalam tuisyen Geografi dalam talian satu dengan satu boleh menyemak setiap ayat jawapan anda.