Barang awam (public good) lulus dua ujian: ia tidak boleh dikecualikan (anda tidak boleh menghalang orang menggunakannya) dan tidak bersaing (seorang lagi pengguna tidak mengurangkan baki untuk orang lain). Kerana dua ciri itu, penjual swasta sukar mengenakan bayaran.
Pelajaran ini sebahagian daripada konsep kegagalan pasaran. Ia menyambung penerangan penggunaan kurang, kerana barang awam ialah kes ekstrem apabila pasaran mungkin menyediakan terlalu sedikit.
Bagaimana menjalankan dua ujian itu?
Bagi mana-mana contoh, tanya:
- Bolehkah pembekal menghalang pihak yang tidak membayar daripada menggunakannya? Jika boleh, ia boleh dikecualikan.
- Adakah seorang lagi pengguna mengurangkan apa yang tersedia untuk orang lain? Jika ya, ia bersaing.
Kemudian letakkan contoh dalam grid 2 kali 2.
| Bersaing | Tidak bersaing | |
|---|---|---|
| Boleh dikecualikan | Barang swasta | Barang jenis tol (contohnya perkhidmatan penstriman berbayar) |
| Tidak boleh dikecualikan | Sumber bersama (contohnya perairan menangkap ikan terbuka) | Barang awam |
Gunakan bahasa grid hanya jika sukatan tahun anda memintanya. Dua ujian itulah terasnya.
Contoh berlangkah: rumah api Pulau Senja
Pulau Senja ialah pulau fiksyen. Pancaran rumah apinya membantu setiap bot yang lalu pada waktu malam.
Ujian 1, boleh dikecualikan? Pancaran menyinari mana-mana bot dalam jarak. Pengendali tidak boleh mematikannya untuk satu bot dan menghidupkannya untuk bot lain. Maka ia tidak boleh dikecualikan.
Ujian 2, bersaing? Bot kedua yang melihat pancaran tidak menyuramkannya untuk bot pertama. Maka ia tidak bersaing.
Kesimpulan: pancaran rumah api ialah barang awam.
Sekarang angka. Kos mengendalikan rumah api ialah RM 4,000 setahun. Ada 200 pemilik bot dan setiap seorang menilai pancaran itu RM 30 setahun.
- Jumlah faedah = 200 × 30 = RM 6,000.
- Kos = RM 4,000.
- Faedah bersih = 6,000 − 4,000 = RM 2,000, jadi membekalkannya berbaloi untuk komuniti.
- Bahagian kos yang sama = 4,000 ÷ 200 = RM 20 seorang, kurang daripada RM 30 yang dinilai setiap orang.
Namun andaikan pembayaran sukarela. Setiap pemilik berfikir, “Pancaran membantu saya sama ada saya bayar atau tidak.” Jika hanya 100 pemilik membayar RM 20, mereka mengumpul 100 × 20 = RM 2,000, separuh daripada RM 4,000 yang diperlukan.
Rumah api tidak dapat beroperasi. Itulah masalah penunggang percuma (free-rider problem): barang yang bernilai lebih daripada kosnya tidak dibekalkan.
Dalam model yang dinyatakan, huraikan masalah dan jurangnya. Jangan umumkan siapa patut membetulkannya kecuali soalan meminta pilihan yang dimodelkan.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Jawapan yang salah: “Feri ialah barang awam kerana ramai orang menggunakannya.”
Pelajar itu mengelirukan “digunakan ramai orang” dengan dua ujian.
Pembetulan: feri boleh dikecualikan (tiada tiket, tiada tumpangan) dan bersaing (tempat duduk yang diambil hilang untuk orang lain). Ia barang swasta walaupun ribuan menaikinya. Perangkap lain ialah taman awam yang sesak. Masuk mungkin percuma dan tidak boleh dikecualikan, tetapi pada waktu sibuk pengunjung tambahan mengurangkan keselesaan orang lain, jadi ia tidak sepenuhnya tidak bersaing.
Semak kendiri
1. Uji sebuah lampu jalan fiksyen di jalan kampung pada waktu malam. Adakah ia barang awam?
Tunjukkan jawapan
Ia tidak boleh dikecualikan, kerana cahaya tidak boleh ditujukan hanya kepada yang membayar, dan tidak bersaing, kerana seorang yang lalu tidak menghabiskan cahaya itu. Ia barang awam.
2. Sebuah gerai ikan fiksyen menjual ikan bakar RM 8 sepinggan. Gunakan dua ujian.
Tunjukkan jawapan
Boleh dikecualikan, kerana tanpa bayaran tiada ikan. Bersaing, kerana satu hidangan yang dimakan tidak boleh dimakan lagi. Ia barang swasta.
3. Sebuah barang awam berharga RM 9,000 dan 150 isi rumah menilainya RM 80 seorang. Adakah ia berbaloi dibekalkan, dan berapakah bahagian setiap isi rumah yang menampung kos?
Tunjukkan jawapan
Jumlah faedah = 150 × 80 = RM 12,000, melebihi RM 9,000, jadi berbaloi. Bahagian sama = 9,000 ÷ 150 = RM 60, di bawah nilai RM 80 setiap isi rumah.
Ke mana selepas ini
Seterusnya, lihat kegagalan yang datang daripada apa yang pembeli tidak tahu dalam memerihalkan kegagalan maklumat dalam pasaran fiksyen. Alat nisbah dengan had tafsiran boleh membantu membandingkan faedah dan kos.
Pelajar yang tahu takrifan kerap kehilangan markah pada contoh sempadan. Dalam tuisyen Ekonomi satu dengan satu dalam talian, guru boleh memberi kes sempadan dan mendengar penaakulan anda, dan bukan label akhir sahaja.