Untuk mentafsir jadual dengan unsur yang tidak dikenali, cari kumpulannya, bandingkan dengan ahli kumpulan yang diketahui, dan ramalkan menggunakan arah aliran, sambil menyatakan dengan jelas bahawa jawapan itu ramalan.
Unsur itu mungkin unsur sebenar yang namanya disembunyikan atau unsur rekaan. Dalam kedua-dua kes, markah diberi untuk penaakulan: kedudukan, arah aliran, ramalan.
Apakah rutinnya?
- Letakkan unsur. Gunakan elektron luar untuk kumpulan dan petala untuk kala.
- Cari jirannya dalam kumpulan yang sama dalam jadual.
- Huraikan arah aliran data dengan perkataan: meningkat, menurun atau tetap, dan kira-kira berapa banyak.
- Ramalkan nilai atau kelakuan, menggunakan interpolasi (antara nilai diketahui) atau ekstrapolasi (di luar nilai itu).
- Nyatakan keyakinan anda. Interpolasi biasanya lebih selamat. Ekstrapolasi memerlukan “diramalkan” dan satu sebab ringkas.
Contoh berlangkah
Data di bawah ialah rekaan untuk latihan. Ia menunjukkan empat ahli satu kumpulan, A hingga D, dengan bilangan petala yang bertambah. Unsur C tiada takat lebur.
| Unsur | Petala | Elektron luar | Takat lebur / °C | Warna |
|---|---|---|---|---|
| A | 2 | 7 | −210 | pucat |
| B | 3 | 7 | −110 | hijau pucat |
| C | 4 | 7 | ? | perang kemerahan |
| D | 5 | 7 | 90 | kelabu gelap |
Tugas 1, kumpulan: keempat-empat mempunyai 7 elektron luar, jadi berada dalam Kumpulan VII.
Tugas 2, arah aliran: takat lebur meningkat menuruni kumpulan: −210, −110, ?, 90. Langkah diketahui ialah +100 dari A ke B.
Tugas 3, interpolasi C: C terletak antara B (−110 °C) dan D (90 °C). Titik tengahnya ialah (−110 + 90) ÷ 2 = −20 ÷ 2 = −10. Jadi C melebur pada kira-kira −10 °C. Semak: −10 terletak antara −110 dan 90, jadi nilai itu munasabah. Oleh sebab −10 °C di bawah suhu bilik, C bukan pepejal pada suhu bilik. Sama ada ia cecair atau gas memerlukan takat didih, yang tidak diberi oleh jadual.
Tugas 4, ekstrapolasi unsur baharu E dengan 6 petala: langkah setakat ini meningkat dengan jumlah yang hampir sama, jadi E diramalkan melebur pada suhu lebih tinggi daripada 90 °C. Ramalan yang munasabah ialah “melebihi 90 °C, jadi pepejal”. Nombor tepat tidak boleh dipercayai daripada data ini, kerana saiz langkah mungkin berubah.
Perhatikan perkataan yang digunakan: “diramalkan” dan “kira-kira”, bukan “ialah” dan nilai tepat.
Apakah kesilapan yang berlaku di sini?
Kesilapan lazim ialah mengabaikan kumpulan dan memaksa corak yang tiada dalam data.
Jawapan yang salah: “Unsur C melebur pada kira-kira −110 °C, sama seperti B, kerana ia bersebelahan B.”
Ini menyalin jiran terdekat dan bukan menggunakan arah aliran. Nilai berubah menuruni kumpulan, jadi C mesti berada di antara B dan D.
Pembetulannya: gunakan nombor. Tulis arah aliran, kemudian kerja, kemudian ramalan. Bagi unsur baharu di luar jadual, tambah “diramalkan” dan elakkan angka tepat.
Semak diri anda
1. Sesuatu unsur tanpa nama mempunyai 3 petala dan 1 elektron luar. Berikan kumpulan, kala dan jenis unsurnya.
Lihat jawapan
Kumpulan I, kala 3. Ia logam dalam kumpulan logam alkali (natrium mempunyai susunan ini, 2,8,1).
2. Sesuatu kumpulan mempunyai takat didih (rekaan) 20 °C bagi unsur P, 60 °C bagi Q dan tidak diketahui bagi R, dengan S pada 140 °C. Anggarkan R.
Lihat jawapan
R terletak antara Q dan S: (60 + 140) ÷ 2 = 200 ÷ 2 = 100 °C, jadi kira-kira 100 °C (interpolasi).
3. Adakah meramal nilai bagi unsur kelima di luar jadual lebih atau kurang boleh dipercayai berbanding mengisi ruang kosong di tengah? Mengapa?
Lihat jawapan
Kurang boleh dipercayai. Ekstrapolasi melangkaui data, tempat arah aliran mungkin berubah. Interpolasi kekal antara nilai diketahui.
Langkah seterusnya
Gabungkan kemahiran ini dengan pelajaran terdahulu dalam set latihan corak berkala, yang merangkumi jadual dengan nilai hilang. Log kesilapan dan baris ujian semula membantu anda menjejak langkah rutin yang menyebabkan anda kehilangan markah.
Untuk bahagian seterusnya sukatan pelajaran, teruskan ke logam dan kereaktifan. Jika meramal daripada data masih tidak selesa, tuisyen Kimia dalam talian secara satu dengan satu boleh memberi anda jadual baharu dan maklum balas segera tentang penaakulan anda.