Untuk membandingkan kumpulan yang berbeza saiz, tukarkan setiap kiraan kepada kadar: kiraan dibahagi saiz kumpulan. Kemahiran ini muncul apabila sesuatu sumber memberi jadual jumlah bagi pekan, sekolah atau negara dan bertanya yang mana “lebih teruk” atau “lebih baik”.
Pelajaran ini membuka modul tafsiran data dan batasan. Setiap angka di bawah direka untuk pengajaran.
Mengapa kiraan boleh mengelirukan?
Kiraan bergantung pada dua perkara: betapa kerap sesuatu berlaku dan berapa ramai yang boleh terlibat. Pekan besar biasanya mempunyai kiraan lebih besar walaupun kejadian itu lebih jarang berlaku di sana.
Kadar menghapuskan kesan saiz. Ia bertanya: daripada semua orang yang boleh dikira, berapa bahagian?
Bagaimana membaca jadual langkah demi langkah?
- Baca tajuk dan pengepala. Apa yang dikira, dalam tempoh apa, dan siapa dalam kumpulan itu?
- Cari saiz kumpulan. Jika tiada, anda tidak boleh mengira kadar, jadi nyatakan perkara itu.
- Bahagi. Kadar = kiraan ÷ saiz kumpulan, kemudian tukar kepada peratusan.
- Bandingkan kadar, bukan kiraan, apabila saiz kumpulan berbeza.
- Nyatakan apa yang data rekodkan, kemudian apa yang mungkin dicadangkan, dan apa yang tidak dapat diberitahu.
Contoh penyelesaian (data rekaan)
Sebuah jadual majlis rekaan menunjukkan lawatan pelajar ke perpustakaan bulan lalu.
| Sekolah (rekaan) | Pelajar | Pelajar yang melawat |
|---|---|---|
| Suria | 800 | 240 |
| Tepi Sungai | 250 | 100 |
Soalan: Sekolah mana mempunyai tabiat perpustakaan yang lebih kuat?
Kiraan: Suria 240 lebih besar daripada Tepi Sungai 100, jadi bacaan pantas mengatakan Suria.
Kadar: Suria: 240 ÷ 800 = 0.30 = 30%. Tepi Sungai: 100 ÷ 250 = 0.40 = 40%.
Kesimpulan: Bahagian pelajar Tepi Sungai yang melawat lebih besar, 40% berbanding 30%. Suria mempunyai lebih ramai pelawat secara keseluruhan kerana ia mempunyai lebih ramai pelajar. Jadual tidak menyatakan kekerapan lawatan atau sebabnya, jadi dakwaan tentang “tabiat” perlu berhati-hati.
Apakah kesilapan biasa?
Jawapan yang salah: “Suria lebih baik dalam menggalakkan membaca kerana 240 pelajar melawat dan hanya 100 di Tepi Sungai.”
Pelajar itu membandingkan kiraan bagi kumpulan yang berbeza saiz. Pembetulannya ialah bertanya “daripada berapa?” sebelum setiap perbandingan. Jawapan salah itu juga melompat kepada “menggalakkan”, iaitu penjelasan yang tiada dalam jadual.
Semak sendiri
Semua data ialah rekaan.
1. Sekolah Bukit mempunyai 500 pelajar dan 45 lewat pada hari Isnin. Sekolah Lembah mempunyai 200 pelajar dan 30 lewat. Sekolah mana mempunyai kadar lewat yang lebih tinggi?
Lihat jawapan
Bukit: 45 ÷ 500 = 9%. Lembah: 30 ÷ 200 = 15%. Sekolah Lembah mempunyai kadar lebih tinggi, walaupun Bukit mempunyai lebih ramai pelajar lewat secara keseluruhan.
2. Sebuah kelab mempunyai 40 ahli daripada 160 pelajar dalam satu tahun. Berapa peratus tahun itu ialah ahli?
Lihat jawapan
40 ÷ 160 = 0.25, jadi 25%.
3. Sebuah sumber berkata “Ketidakhadiran naik daripada 3% kepada 5%, kenaikan 2%.” Tulis ayat yang lebih jelas.
Lihat jawapan
“Ketidakhadiran naik daripada 3% kepada 5%, kenaikan 2 mata peratusan.” (Dari segi relatif ia kira-kira 67% kenaikan, iaitu kenyataan yang berbeza.)
Ke mana selepas ini?
Apabila kadar sudah terasa semula jadi, tanya siapa yang dikira dengan mengenal pasti sampel yang tidak mewakili. Kemudian uji semuanya dalam set latihan bersepadu.
Jika anda boleh mengira tetapi masih ragu apa yang perlu ditulis dalam jawapan, guru dalam tuisyen Global Perspectives dalam talian satu dengan satu boleh membaca ayat anda dan menunjukkan apa yang perlu diperbaiki.