Hidrograf ribut menunjukkan bagaimana discas sungai berubah selepas hujan. Hujan biasanya dilukis sebagai bar, dan discas sebagai garisan, jadi anda mesti membaca ciri yang betul bagi setiap soalan.
Pelajaran ini mengikuti menjejaki jujukan bentuk muka bumi dan menggunakan idea discas daripada keratan rentas saluran. Ia sebahagian daripada sungai dan saliran.
Apakah bahagian hidrograf?
- Aliran dasar (baseflow): aliran tetap sebelum ribut.
- Lengkung menaik (rising limb): bahagian garisan tempat discas bertambah.
- Discas puncak (peak discharge): titik tertinggi garisan.
- Lengkung menurun (falling limb): bahagian tempat discas berkurang.
- Sela masa lat (lag time): masa dari puncak hujan ke puncak discas.
Bagaimana mencari sela masa lat?
- Cari bar hujan yang paling tinggi dan baca masanya pada paksi mengufuk.
- Cari titik tertinggi garisan discas dan baca masanya.
- Tolak: masa yang lebih lewat tolak masa yang lebih awal.
- Tulis unit, biasanya jam.
Contoh berlangkah
Semua angka direka untuk latihan. Jadual memberi discas setiap dua jam selepas ribut. Bar hujan tertinggi berlaku pada jam ke-6.
| Jam | 0 | 2 | 4 | 6 | 8 | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Discas (m³/s) | 2 | 2 | 3 | 6 | 14 | 28 | 21 | 12 | 7 | 4 |
Soalan 1, aliran dasar: sebelum hujan, discas ialah 2 m³/s.
Soalan 2, discas puncak dan masanya: nilai tertinggi ialah 28 m³/s pada jam ke-10.
Soalan 3, sela masa lat: puncak hujan pada jam ke-6, puncak discas pada jam ke-10. Lat = 10 − 6 = 4 jam.
Soalan 4, berapa banyak discas naik? Kenaikan di atas aliran dasar ialah 28 − 2 = 26 m³/s.
Soalan 5, kadar kenaikan pada lengkung menaik: antara jam ke-6 dan ke-10, discas naik daripada 6 kepada 28. Itu pertambahan 22 m³/s dalam 4 jam, jadi 22 ÷ 4 = 5.5 m³/s sejam.
Semakan: 6 + 22 = 28, dan 10 − 6 = 4. Nilai-nilai itu sepadan dengan jadual.
Soalan 6, perihalkan lengkung menurun: selepas puncak, discas menurun daripada 28 kepada 4 m³/s dalam 8 jam. Ia menurun lebih perlahan berbanding kenaikannya, kerana air terus mengalir keluar dari cerun dan tanah.
Bagaimana menggunakan sela masa lat untuk membandingkan lembangan?
Sela masa lat yang pendek dan puncak yang tinggi serta curam menunjukkan air sampai ke sungai dengan cepat. Ini sesuai dengan permukaan kedap air seperti tar, cerun curam atau tanah tepu. Lat yang panjang dan puncak yang lebih rendah sesuai dengan tanah telap, cerun landai atau tumbuh-tumbuhan yang memintas hujan.
Berhati-hati dengan perkataan anda. Hidrograf sejajar dengan sebab-sebab itu, tetapi tidak membuktikan satu sebab sahaja. Gunakan frasa seperti “menunjukkan” dan “sejajar dengan”, dan namakan maklumat yang anda perlukan untuk pasti.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Jawapan yang salah: “Sela masa lat ialah 10 jam kerana discas puncak berlaku pada jam ke-10.”
Murid itu membaca masa discas puncak lalu berhenti. Sela masa lat ialah perbezaan antara dua masa.
Jam ke-10 ialah tempat puncak berlaku, bukan tempoh yang diambil dari puncak hujan. Jawapan yang betul ialah 10 − 6 = 4 jam.
Kesilapan kedua yang lazim ialah mengukur dari permulaan hujan dan bukan dari puncak hujan. Semak titik hujan yang digunakan soalan anda dan tulis di sebelah penolakan anda.
Semak sendiri
Semua data direka.
1. Puncak hujan pada 09:00 dan puncak discas pada 10:30. Apakah sela masa lat?
Lihat jawapan
10:30 − 09:00 = 1 jam 30 minit (1.5 jam).
2. Lembangan A mempunyai lat 1 jam dan puncak 40 m³/s. Lembangan B mempunyai lat 4 jam dan puncak 15 m³/s. Yang mana lebih berkemungkinan mempunyai lebih banyak permukaan kedap air, dan sejauh mana anda pasti?
Lihat jawapan
Lembangan A lebih sejajar dengan permukaan kedap air, kerana air sampai ke sungai lebih awal dan puncaknya lebih tinggi. Anda tidak boleh pasti daripada graf sahaja, kerana cerun, kelembapan tanah dan jumlah hujan mungkin juga berbeza.
3. Aliran dasar ialah 3 m³/s dan discas puncak ialah 24 m³/s. Berapa tinggi puncak berbanding aliran dasar?
Lihat jawapan
24 − 3 = 21 m³/s.
Ke mana selepas ini
Seterusnya, nilai tuntutan berkaitan banjir daripada bukti yang diberi untuk berlatih menilai apa yang data boleh dan tidak boleh tunjukkan. Gunakan latihan skala peta, kontur dan kecerunan untuk memperkukuh bacaan cerun, dan penjelajah statistik dan taburan untuk purata. Kemudian cuba set latihan bercampur.
Jika anda sering membaca garisan atau masa yang salah pada hidrograf, guru dalam tuisyen Geografi dalam talian satu dengan satu boleh melatih anda dengan susun atur graf yang berbeza.