Set ini mempunyai sepuluh soalan asal, disusun dari yang mudah ke yang lebih sukar, merangkumi kelima-lima pelajaran dalam penyelarasan dan gerak balas. Soalan 1 hingga 4 ialah pemanasan, 5 hingga 8 memerlukan perbandingan dan data, dan 9 serta 10 mencampurkan kemahiran. Semua data direka untuk latihan.
Cuba setiap soalan di atas kertas dahulu dan tulis jawapan dalam ayat penuh apabila soalan berkata “terangkan”. Kemudian buka jawapan dan beri markah dengan jujur. Senarai rujukan silang di hujung menunjukkan pelajaran yang perlu diulang kaji.
Soalan
1. Seseorang memijak batu tajam dan terus mengangkat kaki. Susun mengikut turutan yang betul: otot di kaki, neuron deria, reseptor sakit di kaki, neuron geganti, neuron motor, batu tajam.
Lihat jawapan
Ikut lengkung refleks dari rangsangan ke gerak balas.
Batu tajam (rangsangan), reseptor sakit di kaki, neuron deria, neuron geganti, neuron motor, otot di kaki (efektor). Otot mengecut dan mengangkat kaki.
2. Namakan jenis neuron yang membawa impuls dari sistem saraf pusat ke efektor.
Lihat jawapan
Neuron yang membawa impuls dari CNS ke efektor ialah neuron motor. Neuron deria membawa impuls ke CNS.
3. Huraikan apa yang berlaku di sinaps apabila impuls tiba.
Lihat jawapan
Neurotransmiter dirembeskan daripada neuron pertama ke dalam jurang. Ia meresap merentasi jurang dan melekat pada reseptor di neuron seterusnya. Ini memulakan impuls baharu dalam neuron seterusnya.
4. Terangkan mengapa impuls merentasi sinaps dalam satu arah sahaja.
Lihat jawapan
Hanya neuron pertama yang merembeskan neurotransmiter, dan hanya membran neuron seterusnya mempunyai reseptor yang mengesannya. Isyarat kimia itu hanya boleh melalui satu arah, dari neuron pertama ke neuron seterusnya.
5. Salin dan lengkapkan jadual dengan menulis “saraf” atau “hormon” pada setiap baris.
| Ciri | Sistem |
|---|---|
| Dibawa dalam darah | ? |
| Gerak balas sangat pantas | ? |
| Kesan biasanya lebih lama | ? |
| Isyarat bergerak sepanjang neuron | ? |
Lihat jawapan
Dibawa dalam darah: hormon. Gerak balas sangat pantas: saraf. Kesan biasanya lebih lama: hormon. Isyarat bergerak sepanjang neuron: saraf.
6. Tentukan sama ada setiap gerak balas terutamanya saraf atau hormon dan beri sebab. (a) berkelip apabila sesuatu terbang ke arah mata. (b) badan bersedia bertindak, dengan kadar denyutan jantung lebih laju selama beberapa minit, kerana adrenalin dirembeskan.
Lihat jawapan
(a) Saraf. Ia sangat pantas, automatik dan menggunakan neuron, seperti refleks.
(b) Hormon. Adrenalin dibawa dalam darah ke jantung dan organ lain, dan kesannya lebih lama daripada satu impuls.
7. Data direka. Anak benih ditanam dengan cahaya dari satu sisi sahaja. Lengkungan ke arah cahaya selepas 24 jam diukur bagi lima anak benih dalam setiap kumpulan.
| Kumpulan | Hujung | Lengkungan (°) |
|---|---|---|
| X | Dibiarkan | 22, 25, 28, 24, 26 |
| Y | Ditutup dengan kerajang | 3, 5, 2, 4, 1 |
Hitung min lengkungan bagi setiap kumpulan dan nyatakan apa yang dicadangkan oleh keputusan.
Lihat jawapan
Kumpulan X: 22 + 25 + 28 + 24 + 26 = 125, dan 125 ÷ 5 = 25°.
Kumpulan Y: 3 + 5 + 2 + 4 + 1 = 15, dan 15 ÷ 5 = 3°.
Semakan: bezanya 25 − 3 = 22°, yang besar berbanding sebaran dalam setiap kumpulan. Keputusan mencadangkan hujung diperlukan untuk mengesan cahaya. Auksin yang dihasilkan di hujung diagihkan semula ke sisi teduh, menjadikan sel di situ memanjang lebih banyak. Kumpulan X ialah kawalan.
8. Seorang anak benih dibaringkan di tepi dalam gelap. Selepas dua hari, akar melengkung ke bawah dan pucuk melengkung ke atas. Namakan gerak balas itu dan huraikan apa yang dilakukan setiap bahagian.
Lihat jawapan
Gerak balasnya ialah geotropisme (gravitropism). Akar menunjukkan geotropisme positif kerana tumbuh ke arah graviti. Pucuk menunjukkan geotropisme negatif kerana tumbuh menjauhinya. Penyiasatan dijalankan dalam gelap, jadi arahnya datang daripada graviti, bukan cahaya.
9. Seorang pelajar berkata, “Retina memfokus cahaya dan kanta mengesannya.” Betulkan pernyataan itu dan terangkan apa yang berlaku kepada anak mata apabila pelajar itu berjalan dari koridor terang ke bilik malap.
Lihat jawapan
Pernyataan itu menukar bahagian. Kanta memfokus cahaya (bersama kornea), dan retina mengesannya menggunakan sel reseptor.
Dalam bilik malap, otot iris menjadikan anak mata lebih besar, yang membenarkan lebih banyak cahaya memasuki mata supaya lebih banyak sampai ke retina.
10. Seseorang menyentuh kuali panas dan terus menarik tangan. Sesaat kemudian dia merasa sakit. Gunakan idea lengkung refleks untuk menerangkan turutan kedua-dua peristiwa ini.
Lihat jawapan
Penarikan tangan ialah refleks. Impuls bergerak dari reseptor sepanjang neuron deria ke neuron geganti dalam saraf tunjang dan terus ke neuron motor, jadi otot bertindak dengan cepat tanpa keputusan.
Impuls juga sampai ke otak, yang mengambil masa sedikit lebih lama. Orang itu merasa sakit selepas gerak balas perlindungan bermula.
Jika anda tersilap
| Di mana anda kehilangan markah | Kembali ke |
|---|---|
| Turutan bercampur, arah neuron salah (1, 2, 10) | Menjejak laluan refleks |
| Langkah kimia atau sebab satu arah tertinggal (3, 4) | Menerangkan peranan sinaps |
| Fakta tanpa perbandingan yang dipadankan (5, 6) | Membandingkan isyarat saraf dan hormon |
| Min atau kesimpulan daripada data (7, 8) | Mentafsir penyiasatan tropisme yang mudah |
| Bahagian dan fungsi bercampur (9) | Mengaitkan struktur deria dengan fungsinya |
Tulis setiap kesilapan dalam log kesilapan dan baris ujian semula bersama satu baris tentang apa yang akan anda lakukan secara berbeza. Uji diri anda semula pada pelajaran yang sama beberapa hari kemudian dengan contoh baharu.
Jika anda mahu guru menyemak jawapan anda bersama anda, tuisyen Biologi dalam talian satu dengan satu bermula dengan kelas percubaan berbayar selama satu jam.