Isyarat saraf menggunakan impuls elektrik sepanjang neuron, manakala isyarat hormon menggunakan bahan kimia yang dibawa dalam darah. Sistem saraf pantas dan kesannya singkat, manakala sistem hormon lebih perlahan dan kesannya lebih lama.
Soalan peperiksaan meminta anda membandingkan kedua-duanya, atau menentukan sistem mana yang terlibat dalam sesuatu gerak balas. Pelajaran ini sebahagian daripada penyelarasan dan gerak balas, dan ia membina di atas menjejak laluan refleks.
Bagaimanakah kedua-dua sistem berbeza?
| Ciri | Sistem saraf | Sistem hormon |
|---|---|---|
| Jenis isyarat | Impuls elektrik (dan neurotransmiter di sinaps) | Hormon kimia |
| Laluan | Sepanjang neuron | Dalam darah |
| Kelajuan | Sangat pantas | Lebih perlahan |
| Tempoh kesan | Singkat | Lebih lama |
| Penyebaran | Sasaran khusus | Sampai ke seluruh badan, bertindak pada organ sasaran |
| Contoh | Tarikan refleks tangan | Adrenalin menyediakan badan untuk bertindak |
Perhatikan bahawa perkataan “hormon” sentiasa dikaitkan dengan darah dan kelenjar yang menghasilkannya.
Contoh berlangkah
Tentukan sistem mana yang terutamanya bertanggungjawab bagi setiap gerak balas dan beri satu sebab.
(a) Seorang penunggang basikal mengelak lubang jalan dalam sepersekian saat.
(b) Semasa peristiwa yang menakutkan, jantung berdenyut lebih laju dan kekal laju selama beberapa minit.
Bahagian (a): ini gerak balas saraf. Isyaratnya pantas, bergerak sepanjang neuron, dan kesannya singkat dan khusus.
Bahagian (b): ini gerak balas hormon, melibatkan adrenalin. Adrenalin dirembeskan ke dalam darah daripada kelenjar, bergerak ke seluruh badan dan bertindak pada jantung. Kesannya lebih lama daripada satu impuls.
Ayat perbandingan: gerak balas saraf dalam (a) lebih pantas dan lebih singkat, manakala gerak balas hormon dalam (b) lebih lambat bermula tetapi lebih lama.
Situasi sebenar sering melibatkan kedua-dua sistem bersama. Soalan biasanya bertanya sistem mana yang terutamanya terlibat.
Kesilapan yang perlu dielakkan
Jawapan lazim ialah: “Saraf pantas. Hormon ada dalam darah.” Itu dua fakta tetapi tiada perbandingan.
Jawapan yang silap: “Saraf menggunakan neuron. Hormon bergerak dalam darah. Kedua-duanya menghantar mesej.”
Tiada ciri yang dipertentangkan seperti kelajuan atau tempoh, jadi poin itu tidak dibandingkan.
Pembetulannya ialah menghubungkan kedua-dua sistem dengan perkataan seperti “manakala” dan menggunakan ciri yang sama di kedua-dua sisi: kelajuan dengan kelajuan, tempoh dengan tempoh.
Semak sendiri
1. Beri dua perbezaan antara komunikasi saraf dan hormon.
Lihat jawapan
Mana-mana dua pasangan yang dipadankan, contohnya: saraf menggunakan impuls elektrik manakala hormon ialah bahan kimia; saraf bertindak dengan cepat manakala hormon bertindak lebih perlahan; kesan saraf singkat manakala kesan hormon lebih lama.
2. Sistem manakah yang membawa hormon ke sasarannya?
Lihat jawapan
Darah (sistem peredaran).
3. Insulin dirembeskan selepas makan dan kesannya bertahan sebentar. Adakah ini saraf atau hormon, dan mengapa?
Lihat jawapan
Hormon. Insulin ialah hormon, dibawa dalam darah, dan kesannya lebih lama daripada impuls saraf. Kawalan glukosa darah disambung dalam gelung suap balik negatif.
Seterusnya
Gerak balas tumbuhan turut menggunakan isyarat kimia, yang boleh anda siasat dalam penyiasatan tropisme yang mudah.
Jika anda cenderung menulis fakta dan bukan perbandingan, seorang guru yang menyemak perkataan anda boleh membantu. Halaman tuisyen Biologi dalam talian satu dengan satu kami menerangkan cara kelas percubaan berbayar selama satu jam berfungsi.