Pembesaran memberitahu anda berapa kali imej lebih besar daripada objek sebenar. Formulanya ialah pembesaran = saiz imej ÷ saiz sebenar, dan ia hanya berfungsi apabila kedua-dua panjang berada dalam unit yang sama.
Kemahiran ini digunakan apabila soalan memberi lukisan, fotomikrograf atau skala dan bertanya sebesar mana sel sebenar. Ia menjadi teras sel dan mikroskopi.
Apakah unitnya, dan bagaimana menukar antaranya?
Sel terlalu kecil sehingga milimeter janggal digunakan. Ahli biologi menggunakan mikrometer, ditulis µm.
| Penukaran | Peraturan | Contoh |
|---|---|---|
| mm kepada µm | darab dengan 1000 | 0.15 mm = 150 µm |
| µm kepada mm | bahagi dengan 1000 | 45 µm = 0.045 mm |
| cm kepada mm | darab dengan 10 | 4.5 cm = 45 mm |
Semakan pantas membantu. Mikrometer sangat kecil, jadi panjang yang sama mempunyai nombor lebih besar dalam µm berbanding mm.
Bagaimana menggunakan formula?
Gunakan segi tiga formula dengan saiz imej di kotak atas serta pembesaran dan saiz sebenar di kotak bawah. Tutup kuantiti yang dicari, dan segi tiga menunjukkan operasinya.
- Tulis apa yang diketahui, termasuk unit.
- Tukar supaya kedua-dua panjang menggunakan unit yang sama.
- Gantikan dan kira.
- Tulis jawapan dengan × di hadapan jika ia pembesaran, atau dengan unit panjang jika ia saiz.
Contoh berlangkah
Seorang pelajar melukis sel epidermis bawang. Lukisan itu panjangnya 45 mm.
Sel sebenar panjangnya 0.15 mm. Hitung pembesaran lukisan itu.
Langkah 1, tulis apa yang diketahui. Saiz imej = 45 mm. Saiz sebenar = 0.15 mm.
Langkah 2, semak unit. Kedua-duanya dalam mm, jadi tiada penukaran diperlukan.
Langkah 3, gantikan. Pembesaran = 45 ÷ 0.15 = 300.
Langkah 4, tulis jawapan. ×300
Langkah 5, semak dengan menukar kedua-duanya kepada µm. 45 mm = 45 000 µm dan 0.15 mm = 150 µm. Maka 45 000 ÷ 150 = 300. Jawapan sama, jadi ia boleh dipercayai.
Sekarang gunakan idea yang sama ke arah sebaliknya. Lukisan kedua sebuah sel panjangnya 36 mm, dibuat pada ×400. Cari panjang sebenar.
Saiz sebenar = saiz imej ÷ pembesaran = 36 ÷ 400 = 0.09 mm. Dalam µm ia ialah 0.09 × 1000 = 90 µm.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah membahagi dua panjang yang berada dalam unit berbeza.
Jawapan yang salah: Imej 45 mm, sebenar 150 µm. Pembesaran = 45 ÷ 150 = 0.3
Pelajar tidak perasan bahawa 45 dalam mm dan 150 dalam µm. Lukisan yang lebih besar daripada sel sebenar tidak mungkin mempunyai pembesaran di bawah 1.
Pembetulannya ialah menukar dahulu. 45 mm = 45 000 µm, jadi 45 000 ÷ 150 = 300.
Jadikan tabiat: tulis unit di sebelah setiap nombor sebelum membahagi, dan tanya sama ada jawapan munasabah. Lukisan yang lebih besar daripada sel sebenar sentiasa mempunyai pembesaran melebihi 1.
Semak diri anda
Cuba dahulu, kemudian buka setiap jawapan.
1. Imej sebuah sel panjangnya 12 mm. Sel sebenar panjangnya 0.03 mm. Hitung pembesaran.
Lihat jawapan
Kedua-dua panjang dalam mm. 12 ÷ 0.03 = 400. Semakan: 12 mm = 12 000 µm dan 0.03 mm = 30 µm, dan 12 000 ÷ 30 = 400.
×400
2. Sebuah sel selebar 8 µm. Rajah menunjukkannya pada ×1500. Berapa lebar rajah itu dalam mm?
Lihat jawapan
Saiz imej = pembesaran × saiz sebenar = 1500 × 8 µm = 12 000 µm. Bahagi dengan 1000 untuk menukar kepada mm: 12 000 ÷ 1000 = 12.
12 mm
3. Fotomikrograf pada ×250 menunjukkan sel sepanjang 30 mm. Cari panjang sebenar sel dalam µm.
Lihat jawapan
Saiz sebenar = saiz imej ÷ pembesaran = 30 ÷ 250 = 0.12 mm. Darab dengan 1000 untuk menukar kepada µm: 0.12 × 1000 = 120.
120 µm
Langkah seterusnya
Seterusnya, pisahkan dua saiz yang sering dikelirukan dalam membezakan saiz imej daripada saiz sebenar. Sebelum itu, ulang kaji mengenal pasti struktur daripada rajah sel jika anda mahu berlatih memilih struktur yang hendak diukur. Keseluruhan topik diuji dalam set latihan sel dan mikroskopi.
Jika anda faham formula tetapi masih hilang markah pada penukaran unit, guru dalam tuisyen Biologi dalam talian satu dengan satu boleh memberi pengiraan pendek yang baharu sehingga rutin itu menjadi kebiasaan.