Jawapan teleologi menerangkan sesuatu ciri melalui matlamatnya, bukan sebabnya. Soalan evolusi bertanya “terangkan bagaimana spesies itu menjadi sesuai” atau “cadangkan bagaimana ciri ini timbul”. Perkataan bertujuan salah di sini, dan pemeriksa tidak memberi markah untuknya.
Pelajaran ini termasuk dalam penerangan biologi dan gambar rajah kerana pilihan perkataan dalam rantai sebab sama pentingnya dengan fakta di dalamnya. Idea asasnya datang daripada variasi dan pemilihan.
Apakah kandungan jawapan penyesuaian?
Ada lima pautan, mengikut urutan ia berlaku.
- Variasi: individu dalam populasi berbeza kerana perbezaan yang diwarisi (genetik).
- Kelebihan: dalam persekitaran ini, satu bentuk memberi kelebihan untuk hidup atau membiak.
- Pemilihan: individu itu lebih berpeluang hidup dan membiak.
- Pewarisan: mereka mewariskan alel untuk ciri itu kepada anak.
- Perubahan merentas generasi: bahagian populasi yang mempunyai ciri itu bertambah.
Tiada pautan untuk “perlu”, “mahu” atau “cuba”, kerana evolusi tidak mempunyai matlamat.
Contoh berlangkah
Soalan: Arnab Artik yang hidup di atas salji mempunyai bulu putih pada musim sejuk. Terangkan bagaimana penyesuaian ini timbul.
Langkah 1, variasi: dalam populasi arnab terdapat perbezaan warna bulu, disebabkan alel berbeza, yang pada asalnya timbul melalui mutasi.
Langkah 2, kelebihan: arnab dengan bulu musim sejuk yang lebih putih lebih sukar dilihat pemangsa pada salji.
Langkah 3, pemilihan: arnab ini lebih berpeluang hidup dan membiak.
Langkah 4, pewarisan: mereka mewariskan alel untuk bulu putih kepada anak mereka.
Langkah 5, perubahan: merentas banyak generasi, alel itu menjadi lebih biasa, jadi kebanyakan arnab dalam populasi kini mempunyai bulu putih pada musim sejuk.
Jawapan model: “Terdapat variasi warna bulu. Arnab yang lebih putih kurang kelihatan kepada pemangsa pada salji, jadi lebih berpeluang hidup dan membiak. Mereka mewariskan alel untuk bulu putih, jadi merentas generasi alel itu menjadi lebih kerap.”
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan biasa ialah menggunakan perkataan bertujuan.
Jawapan yang salah: “Arnab menumbuhkan bulu putih supaya bersembunyi daripada pemangsa kerana mereka perlu hidup.”
Ada tiga masalah. “Supaya” memberi matlamat, “perlu” membayangkan keperluan menyebabkan perubahan, dan “menumbuhkan” membayangkan setiap arnab berubah semasa hayatnya.
Pembetulannya ialah menggantikan setiap frasa:
- “Supaya bersembunyi” menjadi “lebih sukar dilihat oleh pemangsa”.
- “Perlu hidup” menjadi “yang hidup mewariskan alel mereka”.
- “Menumbuhkan bulu putih” menjadi “alel itu menjadi lebih biasa”.
Perkataan yang perlu disemak dalam jawapan anda: supaya (untuk evolusi), untuk, perlu, mahu, cuba, memutuskan, terpaksa, berevolusi kerana ia mahu.
Semak diri anda
1. Tulis semula: “Kaktus membangunkan duri untuk menghalang haiwan memakannya.”
Lihat jawapan
“Terdapat variasi saiz duri. Kaktus dengan lebih banyak duri kurang dimakan, jadi lebih banyak hidup dan membiak, dan mewariskan alel untuk duri. Merentas generasi alel itu menjadi lebih biasa.”
2. Kenal pasti kesilapan: “Setiap zirafah meregangkan lehernya untuk mencapai daun yang lebih tinggi, dan anaknya dilahirkan dengan leher lebih panjang.”
Lihat jawapan
Ada dua kesilapan. Meregang ialah ciri yang diperoleh, yang tidak mengubah alel yang diwarisi, jadi ia tidak diwariskan. Jawapan itu juga memberi tujuan (“untuk mencapai”). Sebab yang betul ialah variasi panjang leher, dengan zirafah berleher lebih panjang hidup dan membiak lebih banyak.
3. Adakah “dinding alveolus nipis supaya pertukaran gas lebih laju” satu kesilapan teleologi?
Lihat jawapan
Tidak. Ini menerangkan cara struktur berfungsi dalam organisma sekarang, iaitu fisiologi yang boleh diterima. Perkataan bertujuan hanya menjadi masalah apabila menerangkan bagaimana ciri itu berasal melalui evolusi.
Langkah seterusnya
Selepas bahasa anda dibetulkan, langkah terakhir ialah menukar senarai istilah yang betul menjadi jawapan penuh, dalam membaiki senarai kata kunci tanpa penerangan sebab. Untuk mengulang kaji pemilihan semula jadi, lihat variasi dan pemilihan.
Perkataan bertujuan sering terlepas cakap apabila kita menerangkan secara lisan. Dalam tuisyen Biologi dalam talian secara satu dengan satu, guru boleh mendengar frasa seperti “supaya” semasa anda menerangkan evolusi dan membantu anda menggantikannya dengan sebab yang sebenar.