Pengiraan mol mempunyai dua bahagian: aritmetik dan nisbah daripada persamaan. Aritmetik biasanya betul kerana pelajar banyak berlatih. Nisbah ialah bahagian yang anda pilih sendiri, dan di situlah kerja yang nampak betul menjadi salah.
Kemahiran ini muncul setiap kali persamaan digunakan untuk menghubungkan amaun, dalam formula dan persamaan, jisim relatif dan amaun serta topik pengiraan seterusnya. Ini ialah pelajaran pertama modul penjelasan lanjutan dan pembetulan ralat.
Mengapa nisbah salah terselamat daripada aritmetik yang betul?
Aritmetik hanya mengikut apa sahaja yang anda beri. Jika anda menulis “satu mol A menghasilkan satu mol B”, ia mengira berdasarkan dakwaan itu dengan tepat. Ralatnya ada pada dakwaan, bukan pada pengiraan.
Itulah sebabnya kesilapan ini terasa tidak adil. Setiap baris kerja betul, dan hanya kimianya yang salah.
Cara memilih nisbah, langkah demi langkah
- Tulis persamaan seimbang dan semaknya. Persamaan salah memberi nisbah salah.
- Bulatkan dua bahan yang anda hubungkan: yang anda tahu dan yang anda mahu.
- Baca pekali mereka dan tulis nisbah sebagai mol yang diketahui : mol yang dikehendaki.
- Tukar jisim yang diketahui kepada mol dahulu, menggunakan jisim ÷ jisim molar.
- Darab dengan nisbah untuk mendapat mol bahan yang dikehendaki, kemudian tukar kepada jisim.
- Jalankan semakan jisim: jumlah jisim bahan tindak balas yang digunakan sama dengan jumlah jisim hasil.
Contoh berlangkah
Semua data di sini direka untuk latihan. Aluminium bertindak balas dengan oksigen: 4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃. Apakah jisim aluminium oksida yang terbentuk daripada 5.4 g aluminium? Ar: Al = 27, O = 16.
Langkah 1, semak persamaan: Al 4 dan 4 (2 × 2). O 6 dan 6 (2 × 3). Seimbang.
Langkah 2, mol Al: 5.4 ÷ 27 = 0.20 mol.
Langkah 3, nisbah Al : Al₂O₃ ialah 4 : 2, iaitu 2 : 1. Jadi mol Al₂O₃ = 0.20 ÷ 2 = 0.10 mol.
Langkah 4, jisim: Mr bagi Al₂O₃ = 2 × 27 + 3 × 16 = 102. Jisim = 0.10 × 102 = 10.2 g.
Langkah 5, semakan jisim: oksigen diperlukan = 0.20 × 3/4 = 0.15 mol, iaitu 0.15 × 32 = 4.8 g. Bahan tindak balas: 5.4 + 4.8 = 10.2 g. Hasil: 10.2 g. Kedua-duanya sepadan.
Kesilapan yang perlu diawasi
Jawapan yang salah: mol Al = 0.20, jadi mol Al₂O₃ = 0.20, jadi jisim = 0.20 × 102 = 20.4 g.
Aritmetiknya sempurna. Pelajar menganggap nisbahnya 1 : 1 kerana formula itu “kedua-duanya mengandungi aluminium”.
Semakan jisim mendedahkannya serta-merta. Hasil tidak boleh seberat 20.4 g apabila hanya 5.4 g aluminium dan 4.8 g oksigen digunakan.
Pembetulannya ialah membaca pekali, 4 dan 2, dan bukan subskrip atau rasa “satu kepada satu”. Tulis nisbah sebelum pendaraban, setiap kali.
Semak kendiri
Buat di atas kertas, kemudian buka setiap jawapan. Semua data direka.
1. 2H₂ + O₂ → 2H₂O. Apakah jisim air yang terbentuk daripada 0.50 mol oksigen? (Mr bagi H₂O = 18)
Tunjukkan jawapan
Nisbah O₂ : H₂O ialah 1 : 2, jadi mol air = 0.50 × 2 = 1.00 mol. Jisim = 1.00 × 18 = 18 g.
Semakan: hidrogen diperlukan ialah 1.00 mol = 2.0 g, oksigen ialah 0.50 × 32 = 16 g, jumlah 18 g. Jisim sepadan.
2. N₂ + 3H₂ → 2NH₃. Apakah jisim ammonia yang terbentuk daripada 0.60 mol hidrogen? (Mr bagi NH₃ = 17)
Tunjukkan jawapan
Nisbah H₂ : NH₃ ialah 3 : 2, jadi mol NH₃ = 0.60 × 2/3 = 0.40 mol. Jisim = 0.40 × 17 = 6.8 g.
3. CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O. Seorang pelajar berkata 1.6 g metana memerlukan 3.2 g oksigen untuk terbakar lengkap. Cari ralatnya dan betulkan. (Mr: CH₄ = 16, O₂ = 32)
Tunjukkan jawapan
Mol CH₄ = 1.6 ÷ 16 = 0.10 mol. Pelajar menggunakan 0.10 mol O₂, iaitu nisbah 1 : 1. Persamaan memberi CH₄ : O₂ = 1 : 2, jadi O₂ = 0.20 mol = 0.20 × 32 = 6.4 g.
Semakan: CO₂ ialah 0.10 × 44 = 4.4 g dan H₂O ialah 0.20 × 18 = 3.6 g. Hasil berjumlah 8.0 g, dan bahan tindak balas berjumlah 1.6 + 6.4 = 8.0 g.
Ke mana selepas ini
Pelajaran seterusnya, membaiki penjelasan zarah yang hanya menyebut arah aliran, menjadikan penjelasan anda secermat nisbah anda. Guru mol dan nisbah persamaan membolehkan anda menguji nisbah langkah demi langkah, dan set latihan campuran menggabungkan kelima-lima kemahiran.
Ada pelajar yang faham setiap peraturan di sini tetapi terus menggunakan nisbah 1 : 1 apabila tertekan dengan masa. Guru dalam tuisyen Kimia dalam talian satu dengan satu boleh mengesan tabiat itu dengan cepat semasa anda menyelesaikan soalan.