Kos tetap (fixed cost) kekal sama secara keseluruhan apabila output berubah, seperti sewa kedai. Kos berubah (variable cost) berubah secara keseluruhan apabila output berubah, seperti bahan mentah. Dalam peperiksaan, anda menerima kes pendek, mengasingkan kosnya, kemudian menggunakan pengasingan itu dalam pengiraan atau penjelasan.
Pelajaran ini membuka modul kos, hasil dan titik pulang modal. Setiap pengiraan seterusnya bergantung pada pengasingan kos yang betul.
Bagaimana membezakan kos tetap daripada kos berubah?
Tanya satu soalan tentang setiap kos: “Jika perniagaan membuat 100 unit lagi bulan depan, adakah bil ini berubah?” Jika bil kekal sama, ia kos tetap. Jika ia naik seiring dengan output, ia kos berubah.
Kos tetap yang lazim ialah sewa, gaji pengurus, insurans, faedah pinjaman dan sewa mesin. Kos berubah yang lazim ialah bahan mentah, bungkusan, upah mengikut kerja, komisen jualan dan bayaran penghantaran bagi setiap bungkusan.
“Tetap” bermaksud tetap dalam julat output semasa firma, bagi tempoh dalam soalan. Sesetengah kos bercampur. Bil elektrik mungkin ada caj tetap bulanan ditambah caj bagi setiap unit digunakan, jadi nyatakan bahagian mana yang anda anggap tetap dan mana yang berubah.
Tiga formula menghubungkan idea ini:
- Jumlah kos berubah = kos berubah seunit × unit dihasilkan
- Jumlah kos = jumlah kos tetap + jumlah kos berubah
- Kos purata seunit = jumlah kos ÷ unit dihasilkan
Contoh berlangkah
Dapur Kak Lina di Seremban menjual nasi lemak bungkus kepada pejabat. Setiap bulan ia membayar sewa RM2,400 dan gaji tukang masak RM3,600. Beras, santan, ikan bilis dan telur berharga RM3.00 sebungkus, dan bungkusan berharga RM0.50 sebungkus.
Kelaskan kos itu, kemudian cari jumlah kos dan kos purata pada 2,000 dan 3,000 bungkus.
Langkah 1, kelaskan. Tetap: sewa dan gaji, iaitu 2,400 + 3,600 = RM6,000 sebulan. Berubah: bahan dan bungkusan, iaitu 3.00 + 0.50 = RM3.50 sebungkus.
Langkah 2, 2,000 bungkus. Kos berubah = 2,000 × 3.50 = RM7,000. Jumlah kos = 6,000 + 7,000 = RM13,000. Kos purata = 13,000 ÷ 2,000 = RM6.50.
Langkah 3, 3,000 bungkus. Kos berubah = 3,000 × 3.50 = RM10,500. Jumlah kos = 6,000 + 10,500 = RM16,500. Kos purata = 16,500 ÷ 3,000 = RM5.50.
Langkah 4, baca keputusan. Jumlah kos naik sebanyak 16,500 − 13,000 = RM3,500 bagi 1,000 bungkus tambahan. Itu betul-betul kos berubah RM3.50 sebungkus, kerana kos tetap RM6,000 tidak bergerak. Kos purata turun RM1.00 kerana kos tetap dikongsi oleh lebih banyak bungkusan.
Kesilapan yang perlu diawasi
Kesilapan lazim ialah menganggap kos tetap seunit seolah-olah ia kos berubah.
Penyelesaian yang salah: Pada 2,000 bungkus, kos tetap ialah RM3.00 sebungkus. Jadi pada 3,000 bungkus, kos tetap ialah 3.00 × 3,000 = RM9,000.
Pelajar membawa angka seunit dari satu tahap output ke tahap lain.
RM3.00 sebungkus hanya menggambarkan tahap 2,000 bungkus. Jumlah kos tetap kekal RM6,000, jadi pada 3,000 bungkus kos tetap sebungkus ialah 6,000 ÷ 3,000 = RM2.00. Pembetulannya ialah sentiasa kembali kepada jumlah kos tetap dan bahagi semula.
Semak sendiri
Cuba soalan ini di atas kertas, kemudian buka setiap jawapan.
1. Sebuah kafe membayar penunggang RM2 bagi setiap bungkusan yang dihantar, membayar insurans RM1,200 untuk setahun dan membeli biji kopi bagi setiap cawan yang dijual. Kelaskan setiap kos.
Tunjukkan jawapan
Bayaran penunggang: berubah, kerana ia naik dengan bilangan bungkusan. Insurans: tetap, kerana bil tidak berubah dengan output. Biji kopi: berubah, kerana lebih banyak cawan memerlukan lebih banyak biji.
2. Sebuah pencetak kecil mempunyai kos tetap RM5,000 sebulan dan kos berubah RM4 bagi setiap item. Hitung jumlah kos bagi 800 item.
Tunjukkan jawapan
Kos berubah = 800 × 4 = RM3,200. Jumlah kos = 5,000 + 3,200 = RM8,200.
3. Pencetak yang sama mempunyai kos tetap RM2,000 sebulan. Cari kos tetap seitem pada 500 item dan 1,000 item, dan jelaskan perubahannya.
Tunjukkan jawapan
Pada 500 item: 2,000 ÷ 500 = RM4. Pada 1,000 item: 2,000 ÷ 1,000 = RM2. Jumlah kos tetap tidak berubah, tetapi ia dikongsi oleh dua kali ganda item, jadi setiap item menanggung separuh.
Ke mana selepas ini
Setelah kos diasingkan, langkah seterusnya ialah mengira sumbangan (contribution), yang menunjukkan berapa banyak setiap jualan menambah kepada kos tetap. Jika anda mahu melihat bagaimana masa pembayaran berbeza daripada kos itu sendiri, jambatan tunai lawan untung menunjukkan kedua-duanya bersebelahan. Kemudian uji topik ini dengan set latihan kos dan titik pulang modal.
Ada pelajar mengasingkan kos dengan betul tetapi kehilangan markah pada bahagian tulisan. Guru kami boleh melatih anda mengaitkan pengasingan kos dengan butiran kes dalam tuisyen Business dalam talian secara satu dengan satu.